Wat vinden de oude Grieken er van?
Op juni 6, 2011.
Wat een gedoe in Griekenland. Iedere dag weer worden wij geconfronteerd met louter negatieve berichten uit of over Griekenland. Hoe anders was dat in het Oude Griekenland van voor onze jaartelling. De Griekse beschaving neemt een bijzondere plaats in bij de vorming van onze huidige Westerse wereld. De filosofie, het theater en het democratische systeem werden geboren in Griekenland. En nu zijn ze een blok aan ons been en weten ze het zelf ook niet meer.
Stel nu dat Socrates of Aristoteles nog geleefd zouden hebben. Welke mening zouden zij dan hebben over de huidige financiële en economische toestand van Griekenland? Zouden zij een oplossing hebben?
Die vraag kwam op tijdens een gesprek dat ik had met filosofe en goede vriendin Maartje Tijhuis. Want als Beleggingsadviseur tracht ik belangrijke thema’s ook vanuit een andere invalshoek te benaderen.
Het antwoord
Het antwoord is natuurlijk niet zo makkelijk te geven. Maartje dacht aan de opvatting van Socrates. Socrates wordt de filosoferende zwerver van Athene genoemd. Zijn visie was dat niemand willens en wetens kwaad doet. Socrates stelde de vraag ‘Hoe moeten wij zo verantwoordelijk mogelijk leven’ centraal. ‘Als men een fout begaat, dan is dat omdat men het juiste niet kent. Als men weet wat het goede is, zal men dit ook doen. Alleen zij die inzicht hebben, mogen aan anderen leiding geven’. Als Socrates nu geleefd zou hebben, zou hij misschien gedacht hebben dat de huidige Griekse regering niet beter wist. Of dat zij beslissingen neemt die de regering niet kan overzien. Een andere oplossing die hij zou hebben aangedragen zou zijn de onwetende politici te vervangen door mensen die wel inzicht hebben in economie of de onwetenden te scholen opdat zij voortaan het juiste doen.
Aristoteles
Aristoteles had meer dan 2000 jaar geleden wel duidelijke ideeën over economische vraagstukken. Hij hield zich bezig met de “kunst” van het vergaren van rijkdom en de vraag of bezit het beste in particuliere of publieke handen kan zijn. De voorkeur ging uit naar zo veel mogelijk privaat bezit, dan zat men elkaar het minste in de weg. Aristoteles waarschuwde al voor woekering of eenzijdig gedrag.
De beiden heren filosofen gaven trouwens al vroeg aan dat het belangrijk is je eigen vermogen op te bouwen en op eigen benen te staan.
En nu?
Dat is in het huidige Griekenland natuurlijk wel anders. Het gaat nu enkel en alleen over de schuldenberg, het belastingklimaat en het privatiseren van overheidsbezittingen. Aristoteles had ook een duidelijke mening over monopolies: niet doen.
Om even terug te komen op Socrates. De leiding moet in handen genomen worden door doortastende en ervaren leiders. Er moet paal en perk gesteld worden aan belastingontduiking. Gelijktijdig is een sluitende lange termijn begroting van essentieel belang. Wees duidelijk en transparant. De Griekse beleidsbepalers en machthebbers hebben zich laten verleiden op te grote voet te leven. De Grieken van nu hebben de korte termijn laten prevaleren en hebben de lange termijn genegeerd. Zij wilden ook een rijk en materialistisch leven en dachten nauwelijks na over de financiële consequenties of stabiliteit. Toch jammer dat zo’n rijke geschiedenis van vooruitstrevende ideeën ondergesneeuwd wordt.
En wij dan?
Ik kan er als adviseur niet genoeg op blijven hameren bij de vele beleggers en spaarders die ik dagelijks spreek: Laat je nou niet afleiden door de waan van de dag. Bouw je vermogen op op basis van je uitgangspunten en doelstellingen. De Grieken hebben te veel hooi op de vork genomen. Let altijd goed op je benodigde cashflow en de hoofdsom. Gouden bergen bestaan niet. Er is geen enkele partij die altijd wint en nooit verliest. Kijk niet alleen naar de mogelijke plussen, maar ook naar de risico’s.
Jochem Baalmann
