Inflatiedreiging opkomende markten

Op februari 8, 2011.

Hoewel de groei in opkomende markten op een hoog niveau blijft, vormen de snel oplopende energie- en voedselprijzen een serieuze bedreiging.

Opkomende markten hebben de wereldeconomie sinds het uitbreken van de crisis op sleeptouw genomen, maar zien zich ondertussen geconfronteerd met een snel oplopende inflatie. Met als gevolg dat centrale banken na het soepele monetaire beleid van de afgelopen jaren nu massaal op de rem gaan staan. En gezien de krachtige economische groei en kapitaalinstroom is dat op zich een normale reactie. Toch maakt het uitzicht op verdere renteverhogingen en andere verkrappende monetaire maatregelen in opkomende markten beleggers kopschuw.

Renteverhogingen
In India werd de rente onlangs voor de zevende keer in een jaar tijd verhoogd, en wel met 25 basispunten naar 6,5%. Daarmee noteert de rente op het hoogste niveau sinds begin 2008. De renteverhoging is ingegeven door de hardnekkig hoge inflatie, die in december opnieuw versnelde naar 8,4%. Daardoor kwam de inflatie over geheel 2010 uit op 9,4%, ruim boven het gewenste niveau van 5,5%. En India staat niet alleen: ook in Indonesië, Thailand, Brazilië en China zijn de rentetarieven opgevoerd.

Voornaamste oorzaak: de snel stijgende voedsel- en energieprijzen. Zo bereikten de voedselprijzen in januari opnieuw een recordhoogte. Vooral eetbare oliën, graan, suiker en zuivel werden weer flink duurder. Net als ten tijde van de voedselcrisis in 2008 hebben extreme weersomstandigheden de prijzen van voedsel opgedreven. Enerzijds is sprake van uitzonderlijke droogte in gebieden bij de Zwarte Zee en in Argentinië en anderzijds doet zich hevige regenval voor in Australië, Zuidoost-Azië en Colombia. Daarnaast zijn de gevolgen van de extreem droge zomer in Rusland en Oekraïne op het aanbod van bijvoorbeeld graan nog merkbaar.

Structurele factoren
Maar niet alleen de weersomstandigheden zijn van invloed, er liggen ook structurele factoren aan de prijsstijgingen ten grondslag. Zo stuwen de groeiende wereldbevolking, snel toenemende welvaart in opkomende landen en productie van biobrandstoffen de consumptie omhoog. Volgens de Verenigde Naties zal de wereldbevolking toenemen van 6,9 miljard nu naar 9,2 miljard in 2050. Tegelijkertijd neemt ook de koopkracht van een groot deel van de bevolking snel toe, hetgeen een extra stimulans betekent voor de vraag naar vlees en zuivel. Om tegemoet te komen aan de vraag zal de voedselproductie met minstens 70% moeten stijgen en mogelijk zelfs moeten verdubbelen.

Dat wordt nog een hele uitdaging, want door de lage prijzen eind vorige eeuw is er veel te weinig geïnvesteerd in nieuwe capaciteit. Bovendien staat het aanbod onder druk door verstedelijking, bodemerosie en schaarste aan water en kampen landen als India en China met een lage productiviteit. Tegen deze achtergrond ziet het ernaar uit dat de schaarste voorlopig niet zal afnemen. 

Winstnemingen
Voor de Westerse consument zijn de hogere voedselprijzen niet meer dan vervelend. Maar de gevolgen voor huishoudens in ontwikkelingslanden, die een groot deel van hun inkomen kwijt zijn aan voedsel en energie, zijn groot. Niet voor niets drijven de hogere voedsel- en energieprijzen de inflatie in opkomende markten op. In China vertegenwoordigt voedsel bijvoorbeeld 35% van de consumentenprijsindex, terwijl dat percentage in India nog aanmerkelijk hoger ligt. Wel zijn de cijfers volatiel vanwege het effect van tegen- of meevallende oogsten. Economen kijken daarom vooral naar de kerninflatie, dus exclusief voeding en energie.

Niettemin zullen beleggers in de komende maanden goed in de gaten houden of de centrale banken in opkomende landen de inflatie weten te beteugelen of achter de feiten aanlopen. De hogere prijzen kunnen zich immers vertalen in een snelle stijging van de lonen. De heersende onzekerheid heeft reeds hier en daar aangezet tot winstnemingen. Trackers en de onderliggende indices op de aandelenmarkten in bijvoorbeeld India (S&P CNX Nifty), Turkije, Filippijnen en Indonesië zijn de afgelopen drie maanden met 10 tot 20% gedaald. Een belegging in de MSCI Emerging Markets geeft overigens een veel betere spreiding en kent daardoor een lager risico ten opzichte van trackers op individuele landen.