Met een daling van circa 17% kijkt de Stoxx Europe 600 Index terug op het slechtste kwartaal sinds 2008, toen de val van Lehman Brothers een schokgolf op de financiële markten teweeg bracht. Waar de AEX het niet veel slechter deed met een kwartaalverlies van bijna 18%, moesten de Duitse en Franse beurzen meer dan 25% inleveren. Vooral de Duitse en Franse banken gingen massaal in de uitverkoop vanwege de blootstelling aan Griekenland.

Europa in recessie
De eurocrisis en de verslechterde economische vooruitzichten drukken zwaar op het sentiment. Het een staat uiteraard niet los van het ander. De politieke onmacht om de schuldencrisis in de periferie van Europa op te lossen begint het vertrouwen onder consumenten en producenten te ondermijnen. Forse overheidsbezuinigingen in vooral de probleemlanden versterken de negatieve spiraal. Volgens steeds meer economen stevent Europa dan ook regelrecht af op een recessie. Zo rekent RBS op een krimp in de eurozone van 0,2% in het vierde kwartaal van 2011 en van 0,4% in het eerste kwartaal van 2012.

Goldman Sachs gaat voor volgend jaar nog uit van een lichte groei van 1,3% in de eurozone, maar schat de kans op een recessie in de komende kwartalen op circa 40-50%. Beleggers zijn nog wat somberder. Afgaande op de koersdalingen schatten zij de kans op een recessie in op 55%. Wellicht zijn zij daarmee te pessimistisch, maar in deze onzekere omgeving is het lastig om met een positieve blik naar de aandelenmarkten te kijken. De crisis lijkt zich zelfs te verdiepen nu Griekenland de doelen voor het begrotingstekort voor zowel dit jaar als volgend jaar niet haalt. Beleggers zijn er duidelijk niet gerust op dat de EU, het IMF en de Europese Centrale Bank uiteindelijk wel over de brug zullen komen met een nieuwe geldinjectie.

Lichtpuntjes
Zolang een structurele oplossing van de eurocrisis nog niet in zicht is, blijft het voor beleggers zaak om voorzichtig te blijven opereren. Toch zijn er wel degelijk lichtpuntjes waarneembaar. Door de forse koersdalingen in Europa is de koers-winstverhouding voor de Stoxx Europe 600 gezakt naar 9,5. Het laagste niveau sinds maart 2009. Daarmee zijn Europese aandelen goedkoop ten opzichte van de aandelenmarkten in de Verenigde Staten en Azië. Zo ligt het dividendrendement in Europa circa driekwart hoger dan in de Verenigde Staten. Door alle onzekerheid rond de schuldencrisis is de hoge risicopremie momenteel te rechtvaardigen. Maar op de lange termijn komen de goede fundamentals van het Europese bedrijfsleven wel weer bovendrijven.

Buiten de financiële sector staan Europese bedrijven er namelijk gewoon goed voor. Na de crisis in 2008 hebben bedrijven gesaneerd en hun schulden teruggebracht. Bijna eenderde van de Europese bedrijven (exclusief de financiële waarden) heeft daardoor een nettokaspositie en is dus in feite schuldenvrij. Ook op overheidsniveau staan de zaken er helemaal niet zo somber voor. De gezamenlijke schuld van de 17 landen in de eurozone bedraagt momenteel 86% van het bruto nationaal product, hetgeen gunstig afsteekt bij de Verenigde Staten en Japan.

Verder moet bedacht worden dat de grote Europese bedrijven zeer internationaal georiënteerd zijn. Ondernemingen in de DAX en de FTSE 350 generen gemiddeld circa 60% van hun omzet buiten Europa. Voor de Euro Stoxx 50 is dat meer dan 50%. Vooral opkomende markten winnen aan belang en de verwachting is dat de groei aldaar weliswaar vertraagt maar nog steeds op een hoog niveau blijft. Hoewel de eurocrisis de markt voorlopig wel blijft domineren, lijkt het een kwestie van tijd eer beleggers weer meer oog krijgen voor de gunstige uitgangspositie van het Europese bedrijfsleven.

Jochem Baalmann
baalmann@indexus.nl